ساز و كار تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامی بررسی شد
در نشست كتاب ماه علوم و فنون بررسي شد
ساز و كار تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي
نشست تخصصي كتاب ماه علوم و فنون با عنوان «ساز و كار تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي در نظر و عمل» عصر امروز(يكشنبه) در سراي اهل قلم برگزار شد._
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، در اين نشست كه با هدف استفاده از تضارب آراي صاحب‌نظران براي نگارش اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي برگزار شد، دكتر مازيار اميرحسيني طي سخناني گفت : اصطلاحنامه بر مبناي وحدت شكل مي‌گيرد؛ به گونه‌اي كه در اصطلاحنامه كشاورزي اصطلاح‌هايي چون آب و خاك در كنار يكديگر يك اصطلاحنامه خرد و سپس مجموع چند اصطلاحنامه خرد، يك اصطلاحنامه كلان و در نهايت ارتباط و انسجام اصطلاح‌نامه‌هاي كلان با فايل‌هاي اسنادي، فرا اصطلاحنامه را شكل مي‌دهند.
اين محقق سپس به تشريح نقش تفكر هستي‌شناسي و معرفت‌شناسي در اصطلاح‌نامه‌ها پرداخت و توضيح داد: هستي‌شناسي، فراگيرترين دانش بشري است و سير انديشه هستي‌شناسي اسلامي از حكمت ايرانيان باستان مندرج در بندهشن گرفته شده است. اين حكمت از شيخ اشراق به ميرداماد و سپس به ملاصدرا رسيد و رشد يافت.
وي معتقد است كه دستيابي به مباني نظري بومي براي دستيابي به علم ملي، هدف هستي‌شناسي تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي محسوب مي‌شود.
دكتر اميرحسيني همچنين به مراتب معرفت‌شناسي اشاره كرد و ادامه داد: در معرفت‌شناسي، پديده‌هاي بنيادي، ما را به داده‌ها مي‌رسانند. داده‌ها به اطلاعات، اطلاعات به دانش و دانش به خرد مي‌رسد. در اصطلاحنامه تاريخ پزشكي اركان و مزاج، پديده‌هاي بنيادي هستند و نتايج آزمايش‌ها و علايم بيماري، داده به حساب مي‌آيند و اندام‌ها و بيماري، اطلاعات هستند و درمان و پيشگيري، دانش و در نهايت اخلاق پزشكي نيز خرد است.
همچنين در اين نشست، دكتر فريد قاسملو، عضو فرهنگستان علوم پزشكي و از اعضاي تيم تاليف اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي گفت: با توجه به تاسيس دانشكده طب سنتي و تحولات مثبت در حوزه پزشكي ايران، هدف از تدوين اين اصطلاحنامه سر و سامان دادن به مطالعات درباره تاريخ پزشكي است.
وي در بخشي از سخنان خود توضيح داد: مفهومي به نام پزشكي دوره اسلامي وجود دارد كه در محدوده زماني و جغرافيايي قابل بررسي است. پزشكي دوره اسلامي مقارن با تاسيس دارالفنون جاي خود را به پزشكي نوين داد. البته پزشكي دوره اسلامي براي خود ادبياتي مجزا و قابل تحقيق دارد.
قاسملو گفت: بررسي تاريخ پزشكي، متولي خاصي ندارد و در عين حال كتاب‌ها و مقاله‌هاي متعددي با صرف بودجه كلان از سوي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي تهيه شده و در اختيار كتابخانه‌هاي تخصصي قرار مي‌گيرد. در فاصله سال‌هاي 1385 تا 1386، بيش از 200 عنوان متن پزشكي اسلامي دوره اسلامي از سوي اين وزارتخانه تدوين و در اختيار 100 كتابخانه تخصصي قرار گرفت. با توجه به شكل‌گيري دانشگاه طب سنتي، بايد به واژگان عرصه پزشكي اسلامي توجه كنيم.
وي افزود: دانش پزشكي اسلامي، پشتوانه انتشاراتي نيز دارد. در كنار كتابنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي هر روز با متوني روبه‌رو هستيم كه در زمينه تاريخ پزشكي تصحيح و منتشر مي‌شوند. همچنين دايره‌المعارفي به زبان فارسي در اين زمينه در حال تدوين است.
عضو فرهنگستان علوم پزشكي ادامه داد: در نگارش اين اصطلاحنامه بهترين متن‌هاي تاريخي را جمع‌آوري و رتبه‌بندي كرده‌ايم تا اطمينان يابيم كه بهترين منابع را بررسي مي‌كنيم و در چارچوب زبان فارسي اين اصطلاح نامه به نگارش درمي‌آيد.
دكتر عباس حري، پژوهشگر و از مولفان فرهنگنامه اسلامي نيز از سخنرانان جلسه بود.
وي بر لزوم اصلاح عنوان اصطلاحنامه تاكيد كرد و گفت: كلمه تاريخ براي اصطلاحنامه نارساست، زيرا وقتي از تاريخ سخن به ميان مي‌آيد، بايد ابتدا و انتهايي براي پزشكي دوره اسلامي درنظر بگيريم در حالي‌كه خاستگاه طب اسلامي به زمان و مكاني خاص محدود نمي‌شود. وقتي تاريخ براي اصطلاحنامه به كار مي‌رود، تجلي يك روند به ذهن مي‌رسد و اين مرزبندي جفايي به علم سنتي است.
همچنين در اين نشست، حجت‌الاسلام دكتر محمدهادي يعقوب‌نژاد، سر ويراستار اصطلاحنامه علوم اسلامي و رییس مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، خاطرنشان كرد: در صورتي كه عنوان يك اصطلاحنامه مشخص نباشد، تعريف آن درست نخواهد بود. وظيفه اصطلاح‌نامه‌نگار، ارائه گزارش درست از اصطلاحات و ترسيم يك ساختار صحيح است. در صورتي كه پرداختن به مفاهيم واژگاني به منابع محدود شود، ناكارمد خواهد بود.
وي افزود: بايد روابط معنايي واژگان را شكل دهيم و با درجه‌بندي منابع به هرم اصلي برسيم. نقش خاص مسلمانان در دوره‌اي از تاريخ مغفول مانده است و ما بايد اين دوره را پيدا كنيم و اصطلاحات آن را بيابيم.
در اين نشست، همچنين دكتر رقيه هاتفي از همكاران در تاليف اين اصطلاحنامه با اشاره به اهميت تهيه منابع استاندارد در حوزه تاريخ پزشكي دوره اسلامي براي كتابخانه‌هاي تخصصي گفت: در رده‌بندي تاريخ پزشكي دوره اسلامي از كتاب‌هاي در دسترس چون مدخل‌نامه تاريخ پزشكي اسلامي و فهرست كردن مشاهير اين حوزه استفاده مي‌كنيم.
وي خاطرنشان كرد: با كمك كتابداران با تجربه و محققان مي‌توان منابع درجه يك را از دل متون قديمي استخراج كرد. تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوران اسلامي با توجه به انتشار روزانه كتاب، مقاله و گزارش در اين حوزه، بسيار لازم به نظر مي‌رسد.
اين محقق سپس به تشريح نقش تفكر هستي‌شناسي و معرفت‌شناسي در اصطلاح‌نامه‌ها پرداخت و توضيح داد: هستي‌شناسي، فراگيرترين دانش بشري است و سير انديشه هستي‌شناسي اسلامي از حكمت ايرانيان باستان مندرج در بندهشن گرفته شده است. اين حكمت از شيخ اشراق به ميرداماد و سپس به ملاصدرا رسيد و رشد يافت.
وي معتقد است كه دستيابي به مباني نظري بومي براي دستيابي به علم ملي، هدف هستي‌شناسي تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي محسوب مي‌شود.
دكتر اميرحسيني همچنين به مراتب معرفت‌شناسي اشاره كرد و ادامه داد: در معرفت‌شناسي، پديده‌هاي بنيادي، ما را به داده‌ها مي‌رسانند. داده‌ها به اطلاعات، اطلاعات به دانش و دانش به خرد مي‌رسد. در اصطلاحنامه تاريخ پزشكي اركان و مزاج، پديده‌هاي بنيادي هستند و نتايج آزمايش‌ها و علايم بيماري، داده به حساب مي‌آيند و اندام‌ها و بيماري، اطلاعات هستند و درمان و پيشگيري، دانش و در نهايت اخلاق پزشكي نيز خرد است.
همچنين در اين نشست، دكتر فريد قاسملو، عضو فرهنگستان علوم پزشكي و از اعضاي تيم تاليف اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي گفت: با توجه به تاسيس دانشكده طب سنتي و تحولات مثبت در حوزه پزشكي ايران، هدف از تدوين اين اصطلاحنامه سر و سامان دادن به مطالعات درباره تاريخ پزشكي است.
وي در بخشي از سخنان خود توضيح داد: مفهومي به نام پزشكي دوره اسلامي وجود دارد كه در محدوده زماني و جغرافيايي قابل بررسي است. پزشكي دوره اسلامي مقارن با تاسيس دارالفنون جاي خود را به پزشكي نوين داد. البته پزشكي دوره اسلامي براي خود ادبياتي مجزا و قابل تحقيق دارد.
قاسملو گفت: بررسي تاريخ پزشكي، متولي خاصي ندارد و در عين حال كتاب‌ها و مقاله‌هاي متعددي با صرف بودجه كلان از سوي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي تهيه شده و در اختيار كتابخانه‌هاي تخصصي قرار مي‌گيرد. در فاصله سال‌هاي 1385 تا 1386، بيش از 200 عنوان متن پزشكي اسلامي دوره اسلامي از سوي اين وزارتخانه تدوين و در اختيار 100 كتابخانه تخصصي قرار گرفت. با توجه به شكل‌گيري دانشگاه طب سنتي، بايد به واژگان عرصه پزشكي اسلامي توجه كنيم.
وي افزود: دانش پزشكي اسلامي، پشتوانه انتشاراتي نيز دارد. در كنار كتابنامه تاريخ پزشكي دوره اسلامي هر روز با متوني روبه‌رو هستيم كه در زمينه تاريخ پزشكي تصحيح و منتشر مي‌شوند. همچنين دايره‌المعارفي به زبان فارسي در اين زمينه در حال تدوين است.
عضو فرهنگستان علوم پزشكي ادامه داد: در نگارش اين اصطلاحنامه بهترين متن‌هاي تاريخي را جمع‌آوري و رتبه‌بندي كرده‌ايم تا اطمينان يابيم كه بهترين منابع را بررسي مي‌كنيم و در چارچوب زبان فارسي اين اصطلاح نامه به نگارش درمي‌آيد.
دكتر عباس حري، پژوهشگر و از مولفان فرهنگنامه اسلامي نيز از سخنرانان جلسه بود.
وي بر لزوم اصلاح عنوان اصطلاحنامه تاكيد كرد و گفت: كلمه تاريخ براي اصطلاحنامه نارساست، زيرا وقتي از تاريخ سخن به ميان مي‌آيد، بايد ابتدا و انتهايي براي پزشكي دوره اسلامي درنظر بگيريم در حالي‌كه خاستگاه طب اسلامي به زمان و مكاني خاص محدود نمي‌شود. وقتي تاريخ براي اصطلاحنامه به كار مي‌رود، تجلي يك روند به ذهن مي‌رسد و اين مرزبندي جفايي به علم سنتي است.
همچنين در اين نشست، حجت‌الاسلام دكتر محمدهادي يعقوب‌نژاد، سر ويراستار اصطلاحنامه علوم اسلامي و رییس مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، خاطرنشان كرد: در صورتي كه عنوان يك اصطلاحنامه مشخص نباشد، تعريف آن درست نخواهد بود. وظيفه اصطلاح‌نامه‌نگار، ارائه گزارش درست از اصطلاحات و ترسيم يك ساختار صحيح است. در صورتي كه پرداختن به مفاهيم واژگاني به منابع محدود شود، ناكارمد خواهد بود.
وي افزود: بايد روابط معنايي واژگان را شكل دهيم و با درجه‌بندي منابع به هرم اصلي برسيم. نقش خاص مسلمانان در دوره‌اي از تاريخ مغفول مانده است و ما بايد اين دوره را پيدا كنيم و اصطلاحات آن را بيابيم.
در اين نشست، همچنين دكتر رقيه هاتفي از همكاران در تاليف اين اصطلاحنامه با اشاره به اهميت تهيه منابع استاندارد در حوزه تاريخ پزشكي دوره اسلامي براي كتابخانه‌هاي تخصصي گفت: در رده‌بندي تاريخ پزشكي دوره اسلامي از كتاب‌هاي در دسترس چون مدخل‌نامه تاريخ پزشكي اسلامي و فهرست كردن مشاهير اين حوزه استفاده مي‌كنيم.
وي خاطرنشان كرد: با كمك كتابداران با تجربه و محققان مي‌توان منابع درجه يك را از دل متون قديمي استخراج كرد. تدوين اصطلاحنامه تاريخ پزشكي دوران اسلامي با توجه به انتشار روزانه كتاب، مقاله و گزارش در اين حوزه، بسيار لازم به نظر مي‌رسد.
منبع خبر:
بازتاب:
+ نوشته شده در ۱۳۸۷/۰۴/۳۰ ساعت توسط کارشناس امور پژوهشی
|
